علائم بواسیر خارجی و داخلی و راه‌های تشخیص هموروئید

علائم بواسیر خارجی و داخلی و راه‌های تشخیص هموروئید
بواسیر یک بیماری است که در ناحیه مقعد و نشیمنگاه ایجاد می شود و در زبان انگلیسی با نام هموروئید (hemorrhoids) هم شناخته می‌شود. جالب است بدانیم که بواسیر یا هموروئید بالشتک های عروقی طبیعی موجود در کانال مقعد می‌باشد که نقش بسزایی را در عمل دفع ایفا می‌کنند.
به عبارت ساده تر این بیماری یک نوع واریس وریدی محسوب می‌شود که در ناحیه رکتوم (راست روده) ایجاد می‌شود. بدیهی است زمانی که رگ های این ناحیه متورم یا ملتهب شود، از حالت طبیعی خود خارج خواهد شد و در قالب یک بیماری بروز می‌کند.
البته بر اساس اظهار نظر بسیاری از پزشکان ایجاد فشار در بروز این بیماری نقش بسزایی را ایفا می کند، بدین معنا که در هنگام عمل دفع سیاهرگ های ناحیه مقعد پرخون شده و در نهایت متورم می شود که در صورت تکرار فشار و یا یبوست سطح ناحیه مقعد زخم شده و باعث خونریزی می‌شود. همچنین این احتمال وجود دارد که فرد سالیان متمادی مبتلا به بیماری بواسیر یا هموروئید باشد اما تنها با ایجاد خونریزی پی به بیماری خود ببرد.

بررسی آمار ابتلا به بواسیر یا هموروئید

بواسیر-چیست

گفتنی است بیش از نیمی از مردم دنیا در طول زندگی خود حداقل یک بار این بیماری را تجربه می‌نمایند، این در حالی است که طبق آمار موجود میزان شیوع آن در دو جنس (زن و مرد) مساوی ذکر شده است و در بیشتر موارد سن ابتلا به این بیماری بالای ۴۵ سال گزارش شده است.

اما این احتمال نیز وجود دارد که بواسیر حاد در هر سنی مشاهده شود و میزان شیوع آن در میان جوانان و افراد میان سال بیشتر از سالمندان و همچنین در بین سفیدپوستان و افرادی که متعلق به اقشار مرفه جامعه هستند بیشتر از رنگ پوستان و اقشار دیگر جامعه می‌باشد.

علت ابتلا به بیماری بواسیر یا هموروئید چیست؟

متاسفانه تا به امروز هنوز علت اصلی ایجاد این بیماری شناخته نشده است، اما به طور کلی می‌توان عوامل متعددی را در بروز بیماری مورد بحث دخیل دانست که در ذیل به آن اشاره می‌کنیم:

  • ابتلا به یبوست مزمن
  • ابتلا به اسهال طولانی مدت
  • پیروی از رژیم غذایی کم فیبر
  • استفاده ناکافی از مایعات
  • افزایش فشار داخلی شکم
  • افزایش وزن
  • نشستن و یا ایستادن به مدت طولانی
  • انجام ورزش های سنگین
  • بلند کردن اجسام سنگین
  • وراثت
  • بارداری
  • لواط
  • سرفه های مزمن
  • مصرف مشروبات الکی
  • افراط در انجام عمل جنسی( نزدیکی مقعدی)
  • کم شدن توان عضله اسفنکتر در سنین بالا
  • انجام جراحی‌ راست‌ روده‌ یا پارگی‌ مجرای‌ تناسلی‌ به‌ هنگام‌ زایمان‌ و دوختن‌ آن‌
  • بیماری‌ کبدی
  • سرطان‌ روده‌ بزرگ‌
  • بالا بودن‌ فشار خون‌ در سیستم‌ سیاهرگی‌ دستگاه‌ گوارش‌

علائم بواسیر یا هموروئید

شایان ذکر است نشانه‌های بواسیر زیاد است و توصیه می‌شود فرد تنها در صورت بروز یکی از نشانه های مذکور به پزشک متخصص مراجعه نماید، چرا که عدم توجه به علائم بواسیر و درمان نکردن آن می‌تواند منجر به پیشرفت و حاد شدن شرایط بیمار شود.

  • ایجاد خونریزی: به طور کلی شایع ترین نشانه بیماری بواسیر یا هموروئید بروز خونریزی روشن است که در مراحل ابتدایی و یا خفیف به صورت قطره قطره اما با پیشرفت این بیماری شدت خونریزی نیز بیشتر خواهد شد به نوعی که در برخی از موارد این احتمال وجود دارد که فرد مبتلا دچار کم خونی شود.
  • ایجاد زائده گوشتی: بیرون زدگی و یا پرولایس نیز یکی دیگر از نشانه های این بیماری محسوب می شود که البته بیشتر به علت پیشرفت بیماری ظاهر می شود.
  • احساس درد: این نشانه تنها در صورت پیشرفت زیادی بیماری بروز خواهد کرد.
  • احساس خارش: این نشانه به ندرت ایجاد می شود.
  • ایجاد ترشح مخاطی (بلغمی) پس از اجابت مزاج
  • دفع ناقص مدفوع: فرد حتی پس از انجام عمل دفع احساس می کند تخیله کامل انجام نشده است.

انواع بواسیر یا هموروئید

انواع-بواسیر

آنچه مسلم است نشانه های بواسیر یا هموروئید به طور معمول با توجه به موقعیت قرار گیری این بیماری متفاوت می باشد، از این رو می توان این بیماری را به سه دسته تقسیم بندی کرد:

  1. بواسیر داخلی
  2. بواسیر خارجی
  3. بواسیر ترومبوزه

بواسیر یا هموروئید داخلی

بواسیر یا هموروئید داخلی

همان گونه که می دانیم هموروئید بخشی از ساختمان طبیعی راست روده وابتدای کانال مقعد و در بالای خط دندانه ای و یا اپی تلیوم ستونی (ازحدود ۶-۳ سانتیمتری داخل مقعد) است که به صورت بالشتک های عروقی کوچک یا همان توده های زیر مخاطی ضخیمی می باشد که به علت ایجاد فشار موقع اجابت مزاج ، این احتمال وجود دارد که جابه جا شوند.

وظیفه اصلی این بالشتک ها کمک در کنترل باد و مایع مدفوعی وهمچنین جهت تسهیل دفع ومراقبت ازمجرای مقعد در هنگام خروج مدفوع می باشد.
دراین حالت بالشتک بواسیری از درون روده متورم می شود، اما فرد مبتلا قادر به دیدن و یا لمس کردن این بالشتک ها نیست.

همچنین بر اساس نظر سنجی به عمل آمده از بیماران، بیشتر افراد در این نوع از هموروئید احساس درد و یا ناراحتی ندارند، اما به علت ایجاد فشار در هنگام اجابت مزاج خراشیدگی روی توده هموروئیدی به وجود می‌آید که این امر منجر به خونریزی می شود و تکرار آن در مرور زمان باعث خروج بالشتک ها به سمت خارج از مقعد می شود.

به گونه ای که فرد مبتلا به بواسیر یا هموروئید خارجی خواهد شد و بایستی خیلی سریع نسبت به درمان بواسیر داخلی اقدام نماید.

بواسیر یا هموروئید خارجی

بواسیر یا هموروئید خارجی

این هموروئید زیر خط دندانه ای و در قسمت فوقانی تر با انودرم قرار دارد و در اکثر موارد بسیار دردناک است. هموروئید خارجی در زیر پوست کناره مقعد ایجاد می شود و این بالشتک های بواسیری نسبت به ایجاد درد وخونریزی حساس تر می باشند و همچنین در بیشتر موارد فرد احساس خارش شدیدی در ناحیه مقعد دارد، به نحوی که توده با اولین خارش دچار خونریزی می شود.

جالب است بدانیم در بعضی از موارد این احتمال وجود دارد که بواسیر یا هموروئید مانند کیسه‌ای پراز خون مشاهده شود که البته این بالشتک های پر خون بسیار دردناک ومتورم می شوند و از سوی دیگر نیز مستعد پاره شدن و یا خونریزی هستند و باید خیلی سریع نسبت به درمان بواسیر خارجی اقدام کرد.
افزایش فشار داخل شکم و لگن که به عللی همچون زور زدن طولانی ، وجود مدفوع سفت و حاملگی یا آسیت می تواند ایجاد شود، موجب پرشدن و اتساع تدریجی این شبکه های وریدی شده و نهایتاً بجای نسوج طبیعی هموروئیدال، پکه های واریسی دیده میشوند. این پکه های هموروئیدی هنگام عبور مدفوع سفت, می توانند آسیب دیده و خونریزی کنند و یا همراه با مخاط روی آن, هنگام اجابت مزاج از آنوس خارج شوند.

بواسیر یا هموروئید ترومبوزه

هموروئید های ترومبوزه به صورت برآمدگی کبود رنگ در لبه های کناری مقعد ظاهر می شوند و اندازه آن مانند یک لوبیا است. علل اصلی بروز این نوع از بواسیر ایجاد فشار بیش از حد در هنگام دفع مدفوع ، نشستن و ایستادن طولانی مدت و یا انجام ورزش های سنگین و بلند کردن اجسام سنگین می باشد(مانند راننده ها و ورزشکاران) به طور کلی این نوع از بواسیر بسیار دردناک است و می تواند ظرف حداکثر چند ساعت به وجود آید به گونه ای که بیمار طی ۴۸ یا ۷۲ ساعت احساس درد شدید و ناراحت کننده ای را تجربه می کند اما به مرور زمان از شدت درد کاهش می یابد که در این صورت توصیه می شود فرد به صورت اورژانسی به پزشک مراجعه نماید.

انواع بواسیر یا هموروئید بر اساس شدت علائم

تقسیم بندی بواسیر یا هموروئید بر اساس شدت علایم

در سال ۱۹۸۵ دانشمندان بر اساس درجه پرولاپس و همچنین میزان بروز علائم هموروئید، این بیماری را به چهار درجه تقسیم بندی نمودند که در ادامه به شرح تفضیلی آن خواهیم پرداخت.

  • درجه یک: در این حالت توده ,هموروئید یا بواسیری کمی بزرگ شده وتنها نشانه آن در بعضی افراد، ایجاد خونریزی بدون درد می باشد.
  • درجه دو: در این حالت توده هموروئید یا بواسیری بزرگ تر شده ، به گونه ای که در هنگام اجابت مزاج دچار بیرون زدگی می شود اما بلافاصله بعد از اتمام عمل دفع ، به صورت طبیعی( خود به خود) به داخل مقعد باز می گردد، هر چند در این حالت فرد امکان بروز خونریزی نیز وجود دارد.
  • درجه سه: در این حالت توده هموروئید یا بواسیری باز هم بزرگ تر شده و در حین اجابت مزاج دچار بیرون زدگی می شود ،اما دیگر قادر نیست خودبه خود ، به داخل مقعد برگردد، از این رو با استفاده از دست آن را به داخل مقعد هدایت کرد ، در این درجه از بیماری هموروئید، امکان بروز خونریزی نیز می تواند وجود داشته باشد.
  • درجه چهار: در این حالت توده هموروئید یا بواسیری در بیرون از مقعد قرار می گیرد اما دیگر حتی با استفاده از دست نیز نمی تواند به داخل مقعد باز گردد.

تقسیم بندی این بیماری بر اساس وضعیت بیمار

تقسیم بندی بواسیر یا هموروئید بر اساس وضعیت بیمار

باید توجه داشت همان گونه که بیماری هموروئید از درجات مختلفی برخوردار است، بیمار نیز متناسب با درجه بیماری از علایم و شرایط ویژه ای برخوردار است که می‌توان بر اساس وضعیت فرد، بیماری بواسیر یا هموروئید را تقسیم بندی کرد:

  • عادی
  • خونریزی دهنده
  • ملتهب
  • فیبروتیک (ضخیم شده)
  • بیرون زده (پرولابه)
  • دردناک
  • خارش دار
  • عفونی
  • مختنق (گیر افتاده)

دلایل پیشرفت بیماری

دلایل پیشرفت بواسیر یا هموروئید

علل مختلفی در پیشرفت بیماری بواسیر یا هموروئید تاثیرگذار است که می توان به مهم ترین آن ها به موارد زیر اشاره کرد:

  • ارث
  • تغذیه نامناسب
  • نشستن و یا ایستادن طولانی مدت
  • بارداری
  • انجام ورزش های نامناسب
  • ایجاد فشار به هنگام عمل دفع
  • استفاده از لباس های تنگ
  • وجود مسائل روانی ( مانند افسردگی)
  • مصرف بعضی از داروها
  • یبوست
  • افزایش سن
  • اختلالات عملکردی عضله اسفنکتر
  • جا به جا شدن بالشتک های مقعدی به طرف پایین ویا پرولاپس آنها
  • تخریب سیستم بافت همبندی حمایت کننده بالشتک های مقعدی
  • افزایش فشار داخلی شکم
  • نشستن طولانی مدت در توالت
  • وجود فشار خون ورید پورت به خصوص در بیماران سیروتیک کبد
  • اتساع غیر عادی ورید های هموروئیدال داخلی که از شاخه های ورید های هموروئیدال میانی و فوقانی منشا می گیرند.
  • دیستانسیون غیر عادی آناستموزهای شریانی و وریدی که در همان محل بالشتک های مقعدی می باشند.

پیشگیری از ابتلا به یبوست قبل از بروز بواسیر یا هموروئید

پیشگیری از ابتلا به یبوست قبل از بروز بواسیر یا همموروئید

شایان ذکر است عدم درمان به موقع یبوست و یا اسهال مزمن می تواند زمینه ساز بروز بیماری های مانند بواسیر یا هموروئید و یا شقاق در فرد شود، بنابراین توصیه می شود در اولین فرصت ممکن اقدام به رفع آن نمایند.

هر چند در این مجال باید خاطر نشان کرد که مصرف خودسرانه ملین های شیمیایی خطرناک است، چرا که طبق گزارشات موجود استفاده از ملین های شیمیایی می تواند باعث بروز تنبلی روده و یا سایر مشکلات دیگر در فرد شود، این در حالی است که می توان با رعایت نکات ذیل به راحتی اقدام به درمان یبوست نمود.

  • استفاده از ملین های گیاهی: مصرف خاکشیر، آلو، انجیر و زردآلو، لواشک، برگه های میوه در فصول سرد سال
  • استفاده کافی از مایعات : مصرف روزانه ۸ تا ۱۰ لیوان آب
  • استفاده از روغن زیتون: توصیه می شود در غذا و یا در سالاد به عنوان جایگیزین سس استفاده شود.
  • استفاده ازسبزیجات پخته: سبزیجات پخته باعث تحریک معده و یا روده نخواهند شد.
  • انجام فعالیت های بدنی مناسب: عدم تحرک می تواند باعث تنبلی روده شود از این رو توصیه می شود فرد در طول روز اقدام به پیاده روی نماید.
  • عدم مصرف برخی از داروها: مصرف داروهای اعصاب و روان ، قرص آهن و مواردی از این دست می تواند باعث بروز یبوست شود.
  • عدم اعتیاد به مواد مخدر: مصرف مواد مخدر و یا استعمال دخانیات می تواند زمینه ساز ابتلا به یبوست محسوب شود.

باید در نظر داشت که در صورت عدم دستیابی به نتیجه مطلوب، به طور حتم باید به پزشک متخصص مراجعه شود تا ضمن بررسی دقیق دلایل اصلی ایجاد کننده ( ممکن است به علت ضایعات خوش خیم یا حتی سرطان های روده باشد) اقدامات درمانی لازم صورت گیرد.

روش های تشخیص بواسیر یا هموروئید

روش های تشخیص بواسیر یا هموروئید

بدیهی است هموروئید را می توان به طور تیپیک با معاینه فیزیکی تشخیص داده می شود که در ادامه به اختصار نحوه انجام معاینه بیان می شود:

  1. در وضعیت سجده (knee-chest )
  2. لترال( sim’s)
  3. لیتومی : حالت طاق باز با ران های خم شده به شکم و زانوی خم شده

باید در نظر داشت که می توان هموروئیدهای خارجی را از بیرون مشاهده نمود ، اما هموروئید داخلی تا بیرون نزند هرگز قابل رویت نخواهد بود. از سوی دیگر این احتمال وجود دارد که در معاینه تویط دست، انگشت آغشته به خون شود.

این در حالی است که بهترین روش برای تشخیص هموروئید داخلی رکتوسکوپی می باشد که از این طریق ۸ تا ۱۰ سانتی متر از انتهای دستگاه گوارش قابل دید است، همچنین سیگموئیدسکپی یا کولونوسکوپی, جهت رد تشخیص های افتراقی دیگر ضروری می باشد با مشاهده مقعد و بافت اطراف می توان هموروئید خارجی و هموروئید داخلی پرولایه را تشخیص داد.

زمان مراجعه به پزشک جهت درمان بواسیر یا هموروئید

زمان مراجعه به پزشک جهت درمان بواسیر یا هموروئید

  • اگر در همان‌ جایی‌ که‌ بواسیر بوده‌، یک‌ برجستگی‌ سفت نیز‌ تشکیل‌ شود.
  • اگر بواسیر باعث‌ درد شدید شود
  • اگر میزان خونریزی شدید باشد
  • تغییر در عادات اجابت مزاج برای چند هفته
  • وجود خون در مدفوع
  • وجود مدفوع سیاه یا قیری رنگ منوط به عدم استفاده از داروهای خاص مانند قرص آهن و یا بیسموت
  • ایجاد خونریزی شدید

هر چند در این مجال باید یادآور شد زمانی که فردی تنها یک بار به این بیماری مبتلا شود، احتمال تکرار مداوم آن بسیار زیاد است، چرا که ایجاد ورم باعث ضعیف شدن دیواره های رگ ها می شود و در نتیجه فرد، آمادگی بیشتری را برای التهاب دوباره عضلات اسفنکتر پیدا می کند.

عدم مراجعه به پزشک در درمان بواسیر یا هموروئید

عدم مراجعه به پزشک در درمان بواسیر یا هموروئید

متأسفانه بسیاری از افراد به علت خجالت به پزشک متخصص جهت انجام معاینه و درمان بواسیر یا هموروئید مراجعه نمی کنند و این امر باعث پیشرفت بیماری خواهد شد به نحوی که با گذشت زمان انجام عمل دفع و یا نشستن بر سطوح سفت و سخت بسیار دردناک و عذاب آور خواهد شد. این درحالی است که برخی از افراد نیز به دلیل عدم مراجعه به پزشک متخصص باعث طولانی شدن روند درمان و یا پیشرفت بیماری می شوند، از این رو توصیه می شود با رویت علایمی مانند درد ، خونریزی و یا التهاب بدون هیچ خجالتی به پزشک متخصص مراجعه شود چرا که انجام درمان در مراحل اولیه بیماری بسیار ساده است.

بیماری های مشابه با بواسیر

بیماری های مشابه با بواسیر

همان گونه که می دانیم بیماری بواسیر با انجام معاینه فیزیکی قابل تشخیص است، بدین معنا که با مشاهده مقعد و بافت اطراف می توان هموروئید خارجی و یا داخلی را به راحتی تشخیص داد. این در حالی است که معاینه رکتوم و در برخی از موارد انوسکوپی برای بررسی و یا تشخیص تومورها، پولیپ ها ، پروستات بزرگ و یا آبسه ها الزامی می باشد.
گفتنی است بیماری های که دارای علایم مشابه با بیماری بواسیر هستند شامل شقاق، فیستول مقعدی، آبسه ، سرطان های کولورکتال، واریس رکتوم و یا خارش می باشد. از سوی دیگر خونریزی مقعد می تواند به دلیل وجود بیماری هایی مانند کانسر کولورکتال، بیماری های التهابی روده و کولیت، بیماری های دیورتیکولار و انژیو دیسیلازی نیز رخ دهد.
آنچه مسلم است بیماری های دیگری مانند تگ های پوستی، زگیل های مقعد، پرولاپس رکتوم، پولیپ و پاپیلای بزرگ شده مقعد می تواند باعث ایجاد توده در ناحیه مقعد شود.

2 دیدگاه

  1. حسین حسنی گفت:

    بسیار عالی بود ممنون

  2. حسین حسنی گفت:

    بسیار عالی بود ممنون

دیدگاه‌ها بسته شده‌اند.